Ordino nedir?
Ordino (delivery order, teslim emri), taşıyanın acentesinin; navlun ile varış masrafları ödendikten ve konşimentodaki teslim şartı karşılandıktan sonra eşyanın alıcıya teslim edilebileceğini terminale veya antrepoya bildiren belgesidir. Gümrük mevzuatında yer alan bir belge değildir; işlevi eşyanın fiilî tesliminde başlar.
Ordino gümrük işlemleri için zorunlu mudur?
Gümrük işlemi açısından ordino zorunlu değildir. Ordino gümrük mevzuatında yer alan bir belge değildir ve Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 23.11.2017 tarihli yazısı, gümrük işlemlerinin hiçbir aşamasında gümrük müdürlüklerince ordino aranmayacağını açıkça belirtir; beyanname ordinosuz tescil edilebilir. Buna karşılık ordino uygulamada varlığını sürdürür, çünkü işlevi teslim tarafındadır: eşyanın terminalden veya antrepodan fiilen teslim alınabilmesi için hattın acentesi tarafından istenir. Bu ayrım pratik fark yaratır; gümrük işlemleri ile ordino süreci paralel yürütülebilir.
Ordino ne zaman ve nasıl alınır?
Ordino, iki şartın birden karşılanmasıyla düzenlenir. Parasal şart, navlun ile varış tarafı yerel masrafların ödenmiş olmasıdır; navlun varışta ödemeli (collect) ise acente tahsilat tamamlanmadan yükü serbest bırakmaz. Belge şartı ise konşimentodaki teslim koşulunun karşılanmasıdır.
- Varış ihbarı (arrival notice) acenteden alınır
- Navlun ve varış tarafı yerel masraflar ödenir; collect işlerde bu adım kritiktir
- Konşimento tarafındaki teslim şartı karşılanır: orijinal B/L ibrazı veya telex release
- Acente ordinoyu düzenler ve terminale ya da antrepoya teslim talimatı geçer
- Eşya fiilen teslim alınır; FCL'de boş konteyner iade planı önceden yapılmış olmalıdır
Ordino alınmazsa ne olur?
Gümrük tarafında tıkanma oluşmaz; beyanname tescil edilebilir, vergiler ödenebilir ve muayene tamamlanabilir. Tıkanan şey fiilî teslimdir: eşya terminalde veya antrepoda kalır. Bu bekleme genellikle üç kalemi aynı anda çalıştırır. Terminale ödenen ardiye sahada geçen süreyi sayar; taşıyana ödenen demuraj, dolu konteynerin serbest süreyi aşarak beklemesinin karşılığıdır; konteyner çekildiğinde de detention sayacı başlar. Serbest süre mevzuattan değil sözleşmeden doğduğu için bu takvim taşıyanın tarifesine göre değişir.
Ordino ile karıştırılan belgeler hangileridir?
Varış tarafında yakın adlarla anılan dört belge vardır. Varış ihbarı yalnız bilgilendirmedir; geminin geldiğini ve ödenecek masrafları bildirir, teslim yetkisi vermez. Konşimento eşyayı temsil eden ve teslim şartını belirleyen belgedir. Ordino konşimentonun yerine geçmez, onun sonucudur. Gümrük beyannamesi ise tamamen ayrı bir süreçtir. Adlandırma acenteden acenteye değişebildiği için hangi belgenin kastedildiği teyit edilmelidir.
Ordino için ücret alınır mı?
Gümrük idaresi ordino aramadığına göre bu kalem bir kamu harcı değil, acentenin hizmet faturasıdır. Uygulamada acenteler benzer bir kalemi farklı adlar altında faturalayabiliyor; belge ücreti ya da yük teslim bedeli aynı işlevi karşılayabilir. Bu nedenle kalemin varlığını tartışmak yerine, teklif aşamasında varış tarafı yerel masrafların kalem kalem listelenmesini istemek daha sonuç verir.
Varışta karıştırılan belgelerin işlevi
| Belge |
Kim düzenler |
İşlevi |
Gümrük idaresi arar mı? |
| Varış ihbarı |
Taşıyanın acentesi |
Varışı ve ödenecek masrafları bildirir; teslim yetkisi vermez |
Hayır |
| Konşimento (B/L) |
Taşıyan |
Eşyayı temsil eder ve teslim şartını belirler |
Beyannameye eklenen belgeler arasındadır |
| Ordino (teslim emri) |
Taşıyanın acentesi |
Teslim şartı karşılandıktan sonra terminale verilen teslim talimatı |
Hayır |
| Gümrük beyannamesi |
Yükümlü veya gümrük müşaviri |
Eşyanın gümrük rejimine bağlanmasını sağlar |
Evet, sürecin kendisidir |
Sık sorulan sorular
Ordino gümrük mevzuatında yer alan bir belge midir?
Hayır. Ordino gümrük mevzuatında yer alan bir belge değildir ve Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 23.11.2017 tarihli yazısı, gümrük işlemlerinin hiçbir aşamasında gümrük müdürlüklerince ordino aranmayacağını açıkça belirtir. İşlevi, eşyanın terminalden veya antrepodan fiilen teslim alınmasındadır.
Ordino olmadan beyanname tescil edilebilir mi?
Evet. Bu, süreyi verimli kullanmanın pratik yoludur: gümrük işlemleri ile ordino süreci paralel yürütülebilir. Beyannameyi ordino beklemek için geciktirmek, serbest sürenin bir bölümünü hiçbir işe yaramadan harcamak anlamına gelir.
Ordino olmadan malımı limandan çekebilir miyim?
Pratikte hayır. Gümrük idaresi ordino aramaz, ancak terminal ve antrepo işletmeleri eşyayı acentenin teslim talimatı olmadan bırakmaz. Gümrük işlemleri bitmiş olsa bile navlun ve varış masrafları ödenmemişse ya da teslim şartı karşılanmamışsa eşya sahada bekler.
Telex release aldım, ayrıca ordino gerekir mi?
Evet, ikisi farklı adımlardır. Telex release konşimento tarafındaki teslim şartını karşılar; orijinal evrak kuryeyle gönderilmeden yükün serbest bırakılabileceğini bildirir. Ordino ise bundan sonraki adımdır ve acentenin terminale verdiği teslim talimatıdır; telex release onun ön şartıdır, yerine geçmez.