THC nedir?
THC (Terminal Handling Charge, terminal elleçleme ücreti), konteynerin liman terminalinde gemiden alınması, saha içinde taşınması, istiflenmesi ve gemiye yüklenmesi karşılığında alınan elleçleme bedelidir. Navlundan ayrı bir kalemdir; çıkış limanında ve varış limanında birbirinden bağımsız olarak iki kez tahakkuk eder.
THC navluna dahil midir?
Cevap teklifin hangi esasa göre verildiğine bağlıdır. Liman-liman (port to port) esaslı bir navlun teklifi kural olarak yalnız geminin taşıma bedelini kapsar; terminal elleçleme bunun dışındadır. Tek fiyat (all-in) verilen tekliflerde THC gömülü olabilir, ancak hangi tarafın THC'sinin dahil edildiği çoğu zaman yazılmaz. En sık yaşanan yanılgı budur: ithalatçı çıkış tarafı dahil edilmiş bir teklifi toplam maliyet sanar, varış terminalinin kalemi ayrıca faturalanınca bütçe şaşar.
- Teklifin liman-liman mı, all-in mi olduğunu yazılı teyit edin
- All-in ise hangi tarafın THC'sinin dahil olduğunu ayrıca sorun
- Varış tarafı yerel masrafların kalem kalem listelenmesini isteyin
Çıkış ve varış THC'si neden ayrı ayrı çıkar?
Çünkü iki farklı terminal, iki ayrı işletme ve iki ayrı elleçleme işlemi vardır. Çıkışta konteyner sahaya kabul edilir, istiflenir ve gemiye yüklenir; varışta aynı iş ters sırayla yapılır. Her terminal kendi yayımladığı tarifeye göre ücretlendirir. Navlunun peşin (prepaid) ödenmiş olması varış tarafını kapatmaz: prepaid ayrımı yalnız navlunu kapsar. Bu yüzden FOB satın alan ithalatçı, satıcı çıkış tarafını ödemiş olsa bile varış terminalinin kalemiyle ayrıca karşılaşır.
THC'yi kim öder, Incoterms kuralıyla ilişkisi nedir?
Terminal masrafını kimin üstleneceğini taşıyan değil satış sözleşmesi belirler; Incoterms kuralı bu paylaşımın çerçevesini kurar. Incoterms 2020'de masraf kalemleri her kuralın A9 ve B9 maddelerinde tek bir liste altında toplanmıştır; amaç, terminal masraflarının iki taraftan birden istenmesi tartışmalarını azaltmaktır. Yine de kural tek başına yetmez: CFR ve CIF gibi navlunun satıcıda olduğu kurallarda varış limanındaki boşaltma masrafının satıcıya ait olup olmadığı, taşıma sözleşmesinin nasıl kurulduğuna bakılarak belirlenir.
THC ile karıştırılan kalemler hangileridir?
THC bir bekleme bedeli değil, tek seferlik bir elleçleme hizmetinin karşılığıdır; konteyner sahada hiç beklemese de doğar. LCL taşımalarda terminal kalemi doğrudan yükleyiciye değil konsolidatör üzerinden yansır ve faturaya çoğunlukla konsolidasyon deposu (CFS) ile ayrıştırma ücreti olarak girer.
- Ardiye: sahada geçen süreyi sayar, terminal veya antrepo işletmesine ödenir
- Demuraj ve detention: serbest süreyi aşan konteyner kullanımı, taşıyana ödenir
- ISPS: liman güvenlik kalemi, elleçlemeden ayrı bir satırdır
- Belge ve yük teslim kalemleri: elleçlemeyle ilgisi yoktur, ayrı faturalanır
Terminal elleçleme masrafının yaygın Incoterms kurallarında tarafı
| Kural |
Çıkış terminali |
Varış terminali |
| EXW |
Alıcı |
Alıcı |
| FCA |
Teslim yerine kadar satıcı |
Alıcı |
| FOB |
Satıcı |
Alıcı |
| CFR / CIF |
Satıcı |
Taşıma sözleşmesinde satıcıya ait olan boşaltma satıcıda, kalanı alıcıda |
| DAP |
Satıcı |
Satıcı; boşaltma alıcıda |
| DPU / DDP |
Satıcı |
Satıcı; boşaltma da satıcıda |
Sık sorulan sorular
THC navlun teklifinin içinde midir?
Liman-liman esaslı tekliflerde kural olarak değildir; all-in tekliflerde gömülü olabilir. Belirsizliği ortadan kaldırmanın tek yolu, çıkış ve varış tarafı yerel masrafların kalem kalem listelenmesini istemektir. Toplam maliyeti tek bir navlun satırından okumak, ithalat bütçesinde en sık yapılan hatalardan biridir.
Satıcı çıkış THC'sini ödedi, bana neden yine terminal faturası geldi?
Çünkü ödenen kalem çıkış terminaline aitti; varış terminali ayrı bir işletmedir ve kendi tarifesine göre ücretlendirir. FOB alımlarda bu ayrım özellikle önemlidir. Varış tarafı kalemlerini kimin belirlediği sözleşmede yazılı değilse, fatura tartışması varış limanında başlar.
LCL taşımada da THC çıkar mı?
Terminal kalemi LCL'de doğrudan yükleyiciye değil, konteyneri kapatan konsolidatöre yansır. Yükleyicinin faturasında karşılığı çoğunlukla konsolidasyon deposu, dekonsolidasyon ve ayrıştırma satırlarında görünür. Adlandırma acenteden acenteye değiştiği için hangi satırın neyi karşıladığı sorulmalıdır.
THC ile ardiye aynı şey midir?
Hayır. THC tek seferlik bir elleçleme hizmetinin karşılığıdır ve konteyner sahada hiç beklemese de doğar. Ardiye ise eşyanın sahada kaldığı süreyi sayan depolama bedelidir. Dolu konteyner beklerken taşıyana demuraj da tahakkuk edebilir; üç kalem ayrı ayrı faturalanır.