Sıkça Sorulan Sorular
Navlun fiyatından gümrük evrakına, ambalajdan sigortaya kadar ithalat ve ihracat sürecinde sık sorulan başlıkları mevzuata dayanarak yanıtladık.
Fiyat ve teklif
Navlun fiyatı neye göre değişir?
Navlun; taşıma modu, yükün ağırlığı ve hacmi, güzergâh, yükleme tipi ve sevkiyat tarihine göre değişir. Deniz taşımasında konteynerin komple mi parsiyel mi olduğu, havada gerçek ağırlık ile hacim ağırlığından hangisinin yüksek çıktığı fiyatı doğrudan belirler. Bunların üstüne liman, terminal, gümrük ve yerel hizmet kalemleri eklenir; bunlar navlunun içinde değildir, teklifte ayrı satırlarda görünür. Armatör ve havayolu tarifeleri kapasite doluluğuna göre hareket ettiği için aynı güzergâhın fiyatı haftadan haftaya değişebilir. Bu nedenle gerçekçi bir rakam, ancak yükün ölçüleri ve teslim şekli netleştikten sonra verilebilir.
Ayrıntılı bilgi
Teklif alabilmek için hangi bilgileri göndermem gerekir?
Yükün nereden nereye gideceğini, ağırlık ve ölçülerini, paket sayısını, ne olduğunu ve teslim şeklini bilmemiz yeterlidir. Ölçüleri paket bazında en, boy ve yükseklik olarak brüt ağırlıkla birlikte vermek en sağlıklı yoldur; yük paletliyse palet sayısı ve palet dahil toplam yükseklik işi kolaylaştırır. Yükün GTİP numarası, tehlikeli madde olup olmadığı ve istenen yükleme tarihi de fiyatı etkiler. Bu bilgiler eksik olduğunda ancak tahmini bir aralık konuşulabilir, bağlayıcı teklif çıkmaz.
Ayrıntılı bilgi
Aldığım teklif ne kadar süre geçerli olur?
Navlun teklifleri kısa ömürlüdür; geçerlilik süresi teklifin üzerinde yazılır. Deniz ve hava tarifeleri kapasiteye ve doluluğa bağlı olarak dönemsel güncellenir; ay başı geçişleri, tarife zamları ve yoğun sezonlar fiyatın sık revize edildiği dönemlerdir. Teklifte yazan tarih geçtiyse ya da yükün ölçüsü, ağırlığı veya teslim şekli değiştiyse teklifin yenilenmesi gerekir. Rezervasyon açıldığı anda fiyat o sevkiyat için sabitlenir, sonrasında tarife değişse bile onaylanan koşullar geçerli kalır.
Ayrıntılı bilgi
İki firmadan aldığım teklif neden bu kadar farklı?
Fark çoğu zaman fiyattan değil kapsamdan doğar. Bir teklif yalnız limandan limana navlunu içerirken diğeri yükleme yerinden alma, ihracat gümrüğü, terminal masrafları, varışta boşaltma ve teslimat kalemlerini de kapsıyor olabilir. Teslim şeklinin hangi masrafı kime yüklediği bu ayrımın kalbidir. Karşılaştırırken hangi kalemlerin dâhil, hangilerinin hariç olduğunu ve varışta ayrıca ödenecek kalem kalıp kalmadığını satır satır kontrol edin. İki teklif aynı kapsama getirildiğinde aradaki fark genellikle belirgin biçimde küçülür.
Ayrıntılı bilgi
Hangi masraflar navluna dâhil değildir?
Navlun, yükün bir noktadan diğerine taşınma bedelidir; vergiler ve bekleme masrafları buna dâhil değildir. Tipik olarak dışarıda kalanlar şunlardır: ithalat vergileri ve KDV, gümrük müşavirliği ücreti, terminal elleçleme (THC) ile belge ve yük teslim bedelleri, ardiye, konteynerin serbest süresi aşıldığında doğan demuraj ve detention, gerekiyorsa muayene, tartı ve etiketleme masrafları. Belge tarafında bir ayrıntı önemlidir: Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 2017 tarihli yazısından bu yana gümrük idarelerince ordino aranmıyor; buna karşın acenteler benzer bir kalemi farklı adlar altında faturalayabiliyor. Yük sigortası da ayrı bir kalemdir. Teklifte hariç başlığı altında sayılan kalemleri baştan okumak, varışta beklenmedik masrafla karşılaşmanın önüne geçer.
Ayrıntılı bilgi
Yüküm için komple mi parsiyel mi daha uygun?
Yükün konteyneri ne kadar doldurduğuna bakılır. Yük bir konteyneri büyük ölçüde dolduruyorsa komple taşıma genelde hem birim maliyet hem süre açısından öne çıkar; birkaç palet düzeyindeki yüklerde parsiyel mantıklı olur. Parsiyelde ücret, ağırlık ile hacimden hangisi yüksekse ona göre hesaplanır: denizyolunda 1 m³ ile 1 ton eşdeğer sayılır ve çıkan birime gelir tonu (revenue ton, R/T) denir. Parsiyel yükler konsolidasyon ve dekonsolidasyon adımlarından geçtiği için kapıdan kapıya süre uzar, elleçleme sayısı artar. Ölçüleri paylaşın, iki seçeneği karşılaştırmalı çıkaralım.
Ayrıntılı bilgi
Sevkiyat süreci ve süreler
Bir sevkiyat nasıl başlar?
Süreç, yük bilgilerinin paylaşılması ve teklifin onaylanmasıyla başlar. Onaydan sonra rezervasyon açılır, yükleme tarihi ile evrak ve kargo kesim saatleri belirlenir; ihracat evrakı hazırlanır ve gümrük işlemi için müşavire yönlendirilir. Yük araca veya konteynere yüklendikten sonra taşıma belgesi düzenlenir. Varışta gümrükleme ve teslimat yapılır. Her adımda kimin ne yapacağı satış sözleşmesindeki teslim şekline göre değiştiği için, ilk konuşmada Incoterm'ün netleşmesi süreci belirgin şekilde hızlandırır.
Ayrıntılı bilgi
Transit süre neye bağlıdır?
Transit süre; taşıma moduna, güzergâha, aktarma olup olmadığına ve gümrük hızına bağlıdır. Denizde doğrudan seferler aktarmalı seferlere göre belirgin kısadır; aktarma limanında bağlantı gemisinin beklenmesi süreyi günler ölçeğinde uzatabilir. Havada uçuş kısadır ama yükün uçağa alınması, aktarma ve varış antreposu işlemleri toplam süreye eklenir. Karayolunda sınır kapısı yoğunluğu ve sürücü çalışma süreleri belirleyicidir. Yayınlanan süreler genelde liman-liman ya da terminal-terminaldir; kapıdan kapıya süre bunun üstüne gümrük ve yerel taşımayı ekler.
Ayrıntılı bilgi
Sevkiyatlar hangi sebeplerle gecikir?
Sık karşılaşılan sebepler gemi veya uçuş programı değişikliği, aktarma limanında bağlantı kaçırma, liman ve terminal yoğunluğu, olumsuz hava koşulları ve gümrükte muayeneye düşmedir. Evrak kaynaklı gecikmeler de az değildir: eksik ya da tutarsız fatura, çeki listesi ile beyan arasındaki ağırlık farkı, yanlış GTİP veya eksik menşe belgesi işlemi durdurur. Konteyner limanda beklerken serbest süre işlemeye devam ettiği için gecikme çoğu zaman ek masrafı da beraberinde getirir. Evrakı yükleme öncesinde kontrol etmek, bu riski azaltmanın pratik yoludur.
Ayrıntılı bilgi
Yükümü nasıl takip edebilirim?
Takip, taşıma belgesi numarası üzerinden yapılır. Deniz sevkiyatında konşimento veya rezervasyon numarası, havada hava konşimentosu (AWB) numarası, karayolunda araç ve CMR taşıma senedi bilgisi izleme anahtarıdır. Bu numaralarla armatör veya havayolu sistemleri üzerinden geminin ya da uçuşun durumu görülebilir. Biz de sevkiyatın yükleme, kalkış, aktarma, varış ve gümrük adımlarında bilgilendirme yapıyoruz; ara durumları sorduğunuzda sevkiyatınızla ilgilenen kişi doğrudan yanıt verir. Tahmini varış zamanının yol boyunca güncellenebileceğini baştan hesaba katmak gerekir.
Ayrıntılı bilgi
Deniz, hava ve karayolu arasında nasıl seçim yapmalıyım?
Seçim; yükün değeri, aciliyeti, ağırlığı ve hacmi arasındaki dengeye bakar. Yük ağır ve hacimliyse, teslim tarihi de esnekse deniz taşımacılığı birim maliyette öne çıkar. Yük hafif, değerli ya da tarih baskısı altındaysa hava taşımacılığı; stok, ceza ve üretim durması gibi kalemler hesaba katıldığında toplam maliyeti düşürebilir. Avrupa ve yakın coğrafya için karayolu, kapıdan kapıya çalıştığı ve aktarma gerektirmediği için süre ile maliyet dengesinde çoğu zaman öne çıkar. Aynı yük için birden fazla modun karşılaştırmalı hesabını çıkarmak sağlıklı bir yaklaşımdır.
Ayrıntılı bilgi
Taşıma kapıdan kapıya mı, limandan limana mı olur?
İkisi de mümkündür; hangisinin geçerli olacağını satış sözleşmesindeki teslim şekli belirler. EXW veya FCA gibi teslimlerde masraf ve risk erken el değiştirir; DAP veya DDP'de taşıma ve teslimat büyük ölçüde satıcı tarafındadır. Incoterms yalnız kimin ödeyeceğini değil, riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini de tanımlar; sigorta tartışmalarının çıkış noktası budur. Teklif isterken teslim şeklini yazmanız hem doğru kapsamda fiyat almanızı hem de farklı teklifleri aynı zeminde karşılaştırmanızı sağlar.
Ayrıntılı bilgi
Evrak ve gümrük
Uluslararası bir sevkiyat için hangi belgeler gerekir?
Çekirdek belge seti hemen her sevkiyatta aynıdır: ticari fatura, çeki listesi ve taşıma belgesi. Taşıma belgesi denizde konşimento, havada hava konşimentosu (AWB), karayolunda CMR taşıma senedidir. Aradaki fark önemlidir: konşimento kıymetli evraktır ve yük belgenin meşru hamiline teslim edilir; AWB ile CMR ise taşıma sözleşmesini ve teslim alışı ispat eden senetlerdir, tek başlarına eşya üzerinde mülkiyet doğurmaz. Bunlara ülkeye ve ürüne göre A.TR dolaşım belgesi (serbest dolaşım statüsü), EUR.1 dolaşım sertifikası veya menşe şahadetnamesi (menşe ispatı), ürün özelinde sağlık ve uygunluk sertifikaları ile tehlikeli madde beyanı eklenir. İhracatta işlem, gümrük beyannamesinin tescil edilmesiyle resmiyet kazanır. Hangi belgenin gerekeceği GTİP ve varış ülkesine göre değiştiğinden listeyi yükleme öncesinde netleştirmek gerekir.
Ayrıntılı bilgi
Gümrük müşavirini kim seçer, beyandan kim sorumlu olur?
Müşaviri kural olarak yük sahibi seçer ve yetki belgesini yük sahibi verir; forwarder yalnızca öneri sunar ya da yük sahibi adına koordinasyonu yürütür. Temsil doğrudan veya dolaylı olabilir: dolaylı temsilde müşavir kendi adına ancak eşya sahibi hesabına hareket eder. Seçim kime ait olursa olsun, beyana esas bilgilerin doğruluğundan asıl sorumluluk yük sahibindedir; yanlış beyanın mali ve cezai sonuçları buradan doğar. Bu nedenle fatura, çeki listesi ve GTİP bilgisi müşavire eksiksiz ve birbiriyle tutarlı verilmelidir. Müşavirle çalışmanın zorunlu olup olmadığı sorusu gümrükleme teriminde ayrıntılı ele alınıyor.
Ayrıntılı bilgi
GTİP kodunu yanlış bildirirsem ne olur?
Yanlış GTİP; eksik vergi tahakkuku, ceza, muayeneye düşme ve dolaşım belgelerinden yararlanamama sonucunu doğurur. Beyan düzeltilene kadar eşya bekler, bu da limanda demuraj ve depoda ardiye üretir. Kod bir kez yanlış yerleştiğinde sonraki sevkiyatlarda tekrarlandığı için geriye dönük tarhiyat riski büyür. Tereddüt varsa gümrük müşavirinden görüş almak, gerekirse bağlayıcı tarife bilgisine (BTB) başvurmak doğru yoldur; BTB alındığı üründe idareyi de bağlar. GTİP'in ne olduğu ve on iki hanenin nasıl kurulduğu GTİP teriminde anlatılıyor.
Ayrıntılı bilgi
A.TR belgesi hangi durumda gerekir?
A.TR dolaşım belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunan eşya için düzenlenir ve tarafların birbirine tanıdığı vergi avantajından yararlanmayı sağlar. Kapsamı sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleridir; belge malın menşeini değil, serbest dolaşım statüsünü gösterir. Bu nedenle tek başına ilave gümrük vergisinden korumaz: eşya üçüncü ülke menşeliyse menşein ayrıca ispatlanması gerekir. Gümrük Birliği tarafları dışındaki ülkelerle ticarette A.TR'nin işlevi yoktur. Gümrük Birliği kapsamına girmeyen tarım ürünleri ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) listesindeki ürünlerde, Birliğe yapılan gönderimlerde A.TR yerine EUR.1 düzenlenir; tarım tarafındaki kapsam dışılık yalnız ham ürünlerle sınırlı olmadığı için karar GTİP bazında verilmelidir. Belge vize tarihinden itibaren dört ay içinde ithalatçı ülke gümrüğüne ibraz edilmelidir. Hangisinin gerektiği GTİP ve varış ülkesine bakılarak belirlenir.
Ayrıntılı bilgi
EUR.1 belgesi ne zaman düzenlenir?
EUR.1, malın menşeini ispatlayan bir dolaşım sertifikasıdır ve Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması bulunan ülkelere yapılan sevkiyatlarda tercihli vergi oranından yararlanmak için kullanılır. Avrupa Birliği ile ticarette de Gümrük Birliği kapsamına girmeyen tarım ürünleri ile AKÇT kapsamındaki kömür ve demir-çelik ürünlerinde A.TR'nin yerini alır. Avantajın doğması için ürünün ilgili anlaşmanın menşe kurallarını karşılaması gerekir; yalnızca belgeyi düzenletmek yeterli değildir. Belge ihracatçı tarafından hazırlanır, oda ve gümrük onayından geçer. İbraz süresi kural setine göre değişir: revize PEM kuralları kapsamındaki ticarette on ay, PEM dışında kalan serbest ticaret anlaşmalarında dört ay. Kıymeti 6.000 avronun altındaki sevkiyatlarda sertifika yerine fatura üzerine menşe beyanı da yazılabilir. Alıcınızın ülkesinde belgenin kabul edilip edilmediğini önceden teyit edin.
Ayrıntılı bilgi
İhracat ve ithalat evrakı arasındaki temel fark nedir?
İhracatta ağırlık çıkış ülkesindeki beyan ve destekleyici belgelerdeyken, ithalatta varış ülkesinin vergi, standart ve izin rejimi belirleyicidir. İhracat tarafında fatura, çeki listesi, gümrük beyannamesi ve gerekiyorsa dolaşım veya menşe belgeleri hazırlanır. İthalatta bunlara vergilerin ve KDV'nin hesaplanması, ürün özelinde uygunluk denetimleri, bazı ürünlerde ön izin veya kayıt şartı eklenir. Zaman baskısı da farklıdır: yük limana geldikten sonra serbest süre işlemeye başladığı için ithalatta evrak eksiği doğrudan masrafa dönüşür.
Ayrıntılı bilgi
Yük, ambalaj ve sigorta
Hangi yükler taşınamaz?
Taşınamayan yükler; yasal olarak yasaklananlar, varış ülkesinin ithalatına izin vermediği ürünler ve taşıyıcının kabul etmediği kalemlerdir. Silah, uyuşturucu ve taklit marka ürünler baştan kapsam dışıdır. Bunun ötesinde nakit, kıymetli maden ve mücevher, canlı hayvan, insan kalıntısı gibi yükler standart kargo akışında taşınmaz. Tehlikeli maddeler yasak değildir ancak özel kural, ambalaj ve beyana tabidir. Bazı ürünler ise yalnızca varış ülkesinde izne bağlıdır; bu nedenle yükün ne olduğunu ve GTİP'ini baştan bildirmek gerekir.
Tehlikeli madde gönderebilir miyim?
Evet, mevzuata uygun beyan ve ambalajla taşınabilir. Tehlikeli madde taşımacılığı her modun kendi kural setine tabidir: denizde IMDG Kodu, havada IATA DGR, karayolunda ADR. Her maddenin UN numarası, tehlike sınıfı ve paketleme grubu vardır; ambalajın onaylı olması, etiketleme ve plakalandırmanın yapılması ve beyan formunun düzenlenmesi gerekir. Süreç ürünün güvenlik bilgi formuyla (SDS) başlar, bu belgeyi teklif aşamasında paylaşmanız gerekir. Parsiyel taşımada konsolidatörlerin çoğu tehlikeli madde kabul etmez ya da yalnız belirli sınıfları kabul eder. Eksik veya gizlenmiş beyan yalnızca ek masraf değil, ciddi hukuki sorumluluk doğurur.
Yükümü sigortalatmam gerekir mi?
Taşıyıcı sorumluluğu ile yük sigortası aynı şey değildir; hasarın gerçek karşılığını istiyorsanız yük sigortası gerekir. Uluslararası sözleşmeler ve Türk Ticaret Kanunu taşıyıcının sorumluluğunu ağırlık ya da koli üzerinden sınırlar: karayolunda CMR kapsamında kilogram başına 8,33 SDR; havada Montreal Sözleşmesi kapsamında 28 Aralık 2024'ten itibaren kilogram başına 26 SDR; denizde ise Lahey-Visby esaslı hükümlere göre koli başına 666,67 SDR ile kilogram başına 2 SDR'den yüksek olanı. Bu tavanlar çoğu yükün gerçek değerinin altında kalır ve taşıyıcının sorumlu tutulamadığı hâllerde tazminat hiç doğmayabilir. Değerli veya kırılgan yüklerde sigortayı ayrı bir maliyet kalemi olarak baştan hesaba katın.
Ayrıntılı bilgi
Ambalaj ve paletleme nasıl olmalı?
Ambalaj, yükün elleçlemeye ve istiflemeye dayanacak biçimde hazırlanmasıdır ve sorumluluk gönderene aittir. Paletli yükte malın palet ölçüsünü taşmaması, streçlenmesi, gerekiyorsa çemberlenmesi ve üst üste istiflenip istiflenemeyeceğinin etiketle belirtilmesi beklenir. Ahşap palet veya sandık kullanıyorsanız ISPM 15 kuralı devreye girer: ahşabın merkez sıcaklığı en az 56 derecede otuz dakika tutulacak şekilde ısıl işlem görmesi ve yetkili tesisin damgasını taşıması gerekir. Kural işlenmemiş ahşap ambalaj içindir; kontrplak ve MDF gibi işlem görmüş levha malzemeler kapsam dışındadır. Avrupa Birliği, ABD, Kanada ve Çin gibi birçok ülke damgasız ahşabı kabul etmez.
Ağırlık ve ölçü beyanının doğru olması neden şart?
Yanlış beyan hem fiyatı hem yasal uygunluğu bozar. Ücret, gerçek ağırlık ile hacim ağırlığından yüksek olanı üzerinden hesaplanır; ölçüler eksik verilirse fark yükleme sonrasında yeniden faturalanır. Denizde ise SOLAS kuralı gereği 1 Temmuz 2016'dan bu yana konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığının (VGM) yükleyici tarafından beyan edilmesi zorunludur ve geçerli beyan olmadan konteyner gemiye yüklenmez. Ayrıca beyan ile çeki listesi arasındaki tutarsızlık gümrükte muayeneye düşme sebebidir. Ölçüleri tahminle değil, tartarak ve ölçerek verin.
Ayrıntılı bilgi
Hacim ağırlığı nasıl hesaplanır?
Hava taşımacılığında paketin en, boy ve yüksekliği santimetre cinsinden çarpılır ve IATA'nın yerleşik böleni olan 6000'e bölünür; çıkan kilogram değeri hacim ağırlığıdır. Bu değer gerçek brüt ağırlıkla karşılaştırılır, yüksek olan ücretlendirilebilir ağırlık kabul edilir. Ekspres kurye ağlarının 5000 bölenini kullandığını, dolayısıyla aynı kutu için yaklaşık yüzde yirmi daha yüksek bir ağırlık çıktığını hesaba katmak gerekir. Karayolu parsiyelinde yaygın bölen 3000'dir. Denizyolu parsiyelinde ise bölen kullanılmaz: karşılaştırma doğrudan metreküp ile ton arasında yapılır, 1 m³ ile 1.000 kg eşdeğer sayılır ve büyük olan gelir tonu (R/T) olarak faturalanır. Bölen tablosu ve örnek hesap Hacim Ağırlığı Nedir? teriminde, hesaplayıcı ise Hacim Ağırlığı Hesaplama aracındadır.
Ayrıntılı bilgi
Çalışma biçimi
Kimlerle çalışıyorsunuz?
İthalat veya ihracat yapan üretici ve ticaret firmalarıyla çalışıyoruz; düzenli sevkiyat yapan firmalar da tek seferlik yük gönderenler de kapsam içinde. Yük büyüklüğü tek başına belirleyici değil; birkaç paletlik parsiyel yük de komple konteyner de aynı süreçten geçer, yalnızca kurgunun şekli değişir. İlk kez çalışacak firmalarda süreci baştan anlatarak ilerliyoruz. İzmir Alsancak merkezliyiz; iletişim için +90 232 421 94 94 numarasını veya info@cargomerger.com adresini kullanabilirsiniz.
Ayrıntılı bilgi
İlk kez ithalat veya ihracat yapacağım, nereden başlamalıyım?
İşe yükünüzü tanımlayarak başlayın: ürün nedir, GTİP'i nedir, ağırlık ve ölçüleri nelerdir. İkinci adım satış sözleşmesindeki teslim şeklini netleştirmektir; masrafın ve riskin nerede el değiştirdiğini bu belirler. Üçüncü adım, varış ülkesinde hangi belgelerin ve izinlerin gerektiğini gümrük müşaviriyle birlikte çıkarmaktır. Bu üçü netleştiğinde taşıma modu ve maliyet konuşulabilir hâle gelir. Terimlerde takılırsanız sözlük bölümünde temel kavramların açıklamaları var; sorularınızı doğrudan da iletebilirsiniz.
Ayrıntılı bilgi
Hangi hizmetleri tek elden veriyorsunuz?
Deniz, hava ve karayolu taşımacılığını tek noktadan yürütüyoruz. Deniz tarafında komple (FCL) ve parsiyel (LCL) konteyner, havada standart ve ekspres kargo, karayolunda parsiyel ve komple araç seçenekleri var. Buna yükleme yerinden alma, ihracat ve ithalat gümrük işlemlerinin koordinasyonu, evrak hazırlığı ve varışta teslimat eşlik ediyor. Amaç, ayrı ayrı firmalarla yazışmak yerine sevkiyatın tüm adımlarını tek muhatapla yürütmenizdir. İhtiyacınıza göre yalnızca navlun ya da kapıdan kapıya bir kurgu oluşturulabilir.
Ayrıntılı bilgi
Nasıl teklif isteyebilirim?
Teklif formunu doldurarak ya da doğrudan yazıp arayarak ulaşabilirsiniz. Form üzerinden yükün çıkış ve varış noktasını, ölçü ile ağırlık bilgisini, teslim şeklini ve tahmini yükleme tarihini iletmeniz yeterli; proforma fatura veya paket listesi eklemek süreci hızlandırır. Telefon +90 232 421 94 94, e-posta info@cargomerger.com. Yük bilgileri eksiksiz geldiğinde geri dönüş süresi kısalır; eksik bilgi hâlinde eksikleri tek seferde sorup ilerliyoruz.
Ayrıntılı bilgi