Wat is douaneafhandeling?
Douaneafhandeling is het proces waarbij goederen onder een douaneregeling worden geplaatst: de aangifte wordt geregistreerd, de rechten en belastingen worden vastgesteld en een eventuele controle wordt afgerond. Bij invoer kunnen de goederen daarna in het vrije verkeer worden gebracht; bij uitvoer kunnen ze het douanegebied verlaten. In Turkije worden de formaliteiten uitgevoerd door de eigenaar van de goederen via directe vertegenwoordiging, of door een douane-expediteur die als indirect vertegenwoordiger optreedt.
Waarom zijn de douaneaangifte en de registratie ervan zo bepalend?
De douaneschuld ontstaat op het moment waarop de aangifte wordt geregistreerd, en het douanerecht en de wisselkoers van die datum zijn van toepassing. In Turkije worden aangiften elektronisch ingediend via het BİLGE-systeem, en zodra een registratienummer is toegekend, is de aangifte juridisch bindend; correctie volgt een afzonderlijke procedure. De registratiedatum is niet alleen een drempel voor het tarief en de wisselkoers, maar ook voor de belastinggrondslag: volgens artikel 21 van de Turkse btw-wet omvat de grondslag bij invoer, naast de douanewaarde, de bij invoer betaalde belastingen, rechten, heffingen en bijdragen en de gemaakte kosten tot aan de registratiedatum die nog niet zijn belast. Opslag- en terminalkosten die vóór de registratie oplopen, vergroten dus de btw-grondslag, en de kosten van wachten bestaan niet alleen uit de magazijnfactuur.
Waarom is de tariefcode zo belangrijk?
De tariefcode van de goederen bepaalt het douanerecht, de van toepassing zijnde handelspolitieke maatregelen en de vergunningen die gevraagd zullen worden. De eerste zes cijfers vormen de HS-code van de Werelddouaneorganisatie; landen voegen daarna hun eigen cijfers toe. In Turkije heeft de code, GTİP genoemd, 12 cijfers. Hetzelfde product onder twee verschillende posities aangeven kan het douanerecht, de verschuldigdheid van antidumpingrechten, de noodzaak van voorafgaande inspectie of het opvragen van een certificaat volledig veranderen. Een onjuiste code leidt bij een latere controle tot navordering van rechten en tot administratieve sancties. In geval van twijfel is het aanvragen van een bindende tariefinlichting (BTI) vóór de invoer de veiligste manier om een geschil later te voorkomen.
- Cijfers 1–6: Geharmoniseerd Systeem (internationaal).
- Cijfers 7–8: Gecombineerde Nomenclatuur (EU).
- Cijfers 9–10: nationale onderverdeling.
- Cijfers 11–12: statistische code.
Op welke grondslag worden douanerechten, btw en accijns berekend?
Invoerbelastingen worden opgebouwd op een gelaagde grondslag: eerst de douanewaarde, dan het bedrag vermeerderd met de douanerechten, en als laatste de btw. De douanewaarde wordt in de regel bepaald volgens de transactiewaardemethode en omvat vracht en verzekering tot aan de grens van Turkije; met andere woorden, het is een op CIF gebaseerde waarde (zie Incoterms). Het douanerecht wordt over deze waarde berekend tegen het tarief van de tariefcode. Accijns (ÖTV) ontstaat alleen op goederen die zijn opgenomen in de bij de wet gevoegde lijsten en gaat in de laag vóór de btw in de grondslag. De btw is de laatste laag en wordt berekend over de grondslag die de eerdere belastingen en de tot aan de registratie gemaakte kosten omvat. Het praktische gevolg is dat een stijging van de vracht in de kosten niet alleen met haar eigen bedrag doorwerkt, maar samen met haar belastingeffect langs de keten.
Wat betekenen de rode, gele, groene en blauwe lijn?
De lijn geeft aan op welk niveau een aangifte wordt gecontroleerd; in Turkije wordt zij bij registratie automatisch door het BİLGE-systeem toegewezen, volgens risicocriteria. In de groene lijn vindt noch een documentencontrole noch een fysieke inspectie plaats. In de blauwe lijn worden de goederen vrijgegeven en wordt de controle achteraf uitgevoerd op de aangifte en de handelsadministratie. In de gele lijn worden de aangifte en de bijlagen als documenten onderzocht en worden de goederen niet geopend. In de rode lijn worden de goederen, naast de documentencontrole, fysiek geïnspecteerd en zo nodig in een laboratorium geanalyseerd. De aangever kan de lijn niet kiezen, maar bedrijven met een certificaat van Authorised Economic Operator (AEO) kunnen profiteren van vergemakkelijkingen zoals de groene lijn. De lijn is een van de belangrijke indicatoren om te schatten hoeveel dagen een container in de haven blijft, en daarmee de blootstelling aan liggeld (demurrage).
Wat is het verschil tussen tijdelijke opslag en een douane-entrepot?
Tijdelijke opslag is een wachtplaats met een tijdslimiet, terwijl een douane-entrepot een douaneregeling is. In Turkije wachten goederen, nadat zij bij de douane zijn aangebracht, op een plaats van tijdelijke opslag totdat hun een door de douane goedgekeurde bestemming of gebruik wordt toegewezen; deze termijn bedraagt 45 dagen vanaf de datum van de summiere aangifte voor goederen die over zee aankomen en 20 dagen voor goederen die via andere vervoerswijzen aankomen. Wordt de termijn overschreden, dan komen de goederen in het liquidatieproces terecht. Onder de regeling douane-entrepot daarentegen kunnen goederen in de regel zonder tijdslimiet onder douanetoezicht blijven, en worden er zolang zij in het entrepot liggen geen rechten betaald. Omdat de invoer naar behoefte in delen kan plaatsvinden, is een douane-entrepot voor importeurs die hun kasstroom willen beheren een uitstelinstrument.
Douanecontrolelijnen in Turkije en wat zij omvatten
| Lijn |
Reikwijdte |
Effect op de tijd |
| Groen |
Geen documentencontrole en geen fysieke inspectie |
De snelste; gekoppeld aan statussen zoals AEO |
| Blauw |
De goederen worden vrijgegeven en achteraf gecontroleerd op documenten en administratie |
Snel op het moment van afhandeling; de controle volgt later |
| Geel |
De aangifte en de bijlagen worden als documenten gecontroleerd |
Stopt als de documenten ontbreken of niet consistent zijn |
| Rood |
Documentencontrole + fysieke inspectie van de goederen, zo nodig met analyse |
De langste; de wachtrij voor inspectie en laboratoriumtijd komen erbij |
Veelgestelde vragen
Is het verplicht om met een douane-expediteur te werken?
Nee. Artikel 225 van de Turkse Douanewet bepaalt dat de formaliteiten worden uitgevoerd door de eigenaar van de goederen en zijn vertegenwoordigers via directe vertegenwoordiging, of door douane-expediteurs via indirecte vertegenwoordiging. Bij indirecte vertegenwoordiging handelt de expediteur in eigen naam maar voor rekening van de eigenaar van de goederen, en legt hij de volmacht tot vertegenwoordiging over aan de douane-administratie. Werken met een expediteur is een gangbare keuze voor bedrijven die regelmatig importeren.
Wat veroorzaakt het vaakst vertraging bij de douaneafhandeling?
De meest voorkomende oorzaken zijn inconsistente documenten en geschillen over de tariefcode: een verschil in gewicht, aantal colli of productomschrijving tussen de factuur, de paklijst en het vervoersdocument maakt correctie van de aangifte noodzakelijk. Daar komen een ontbrekend of ongeldig oorsprongscertificaat, goederen die aan voorafgaande inspectie zijn onderworpen, een onderzoek naar de douanewaarde en de wachtrij voor inspectie in de rode lijn bij. Elke dag vertraging veroorzaakt demurrage op de container en opslagkosten in het magazijn.
Wanneer wordt de douaneafhandeling bij uitvoer als voltooid beschouwd?
Zij wordt als voltooid beschouwd wanneer de aangifte is afgesloten en de goederen het Turkse douanegebied daadwerkelijk hebben verlaten. Wanneer de uitgangsformaliteiten zijn afgerond, wordt op de aangifte een afsluitende vermelding aangebracht, en de uitvoervrijstelling en de btw-teruggave berusten op die vermelding. Ook als het schip is geladen, wordt het proces boekhoudkundig niet als voltooid beschouwd zolang de aangifte niet is afgesloten.
Zijn het in het vrije verkeer brengen en invoer hetzelfde?
In het dagelijks gebruik wordt dezelfde handeling bedoeld, maar technisch is het in het vrije verkeer brengen slechts één van de douaneregelingen. Onder tijdelijke invoer, actieve veredeling of de regeling douane-entrepot komen goederen Turkije binnen zonder in het vrije verkeer te worden gebracht; rechten ontstaan dan niet of worden door een zekerheid gedekt. De keuze van de regeling bepaalt rechtstreeks welke belasting moet worden betaald en voor hoe lang en waar de goederen mogen blijven.