Przewozy między krajami trzecimi i tranzyt: cross-trade oraz tranzyt przez inne kraje
Ładunki, które nie zaczynają się ani nie kończą w Turcji, oraz ładunki przejeżdżające tranzytem przez jeden lub więcej krajów: trasa, dokumenty tranzytowe, gwarancje i warunki dostawy zorganizowane w jednym miejscu.
Nie każda przesyłka zaczyna się lub kończy tam, gdzie ma siedzibę spedytor. W przewozie między krajami trzecimi, zwanym też cross-trade, sprzedawca i kupujący znajdują się poza Turcją, a fracht jest organizowany między nimi. W przesyłce tranzytowej ładunek przejeżdża przez terytorium jednego lub więcej krajów, które nie są ani miejscem nadania, ani przeznaczenia. Oba przypadki zależą od prawidłowego ustalenia trasy, celnej procedury tranzytu i dokumentów, zanim ruszy pierwszy odcinek.
Czym są przewozy między krajami trzecimi (cross-trade)?
Przewóz między krajami trzecimi przemieszcza towary między dwoma krajami, z których żaden nie jest krajem spedytora organizującego przewóz. Sprzedawca w jednym kraju sprzedaje kupującemu w innym, a fracht jest rezerwowany, dokumentowany i monitorowany z trzeciego miejsca. Pytanie handlowe brzmi: kto rezerwuje i płaci? Zgodnie z warunkami dostawy w umowie sprzedaży za przewóz główny odpowiada albo sprzedawca, albo kupujący, a rola spedytora wynika z tego podziału. W dokumentach przewozowych nadawca, odbiorca i strona zawiadamiana mogą znajdować się w różnych krajach, dlatego dane muszą być spójne w fakturze, liście pakowej i konosamencie. To, czy możemy zorganizować konkretną trasę, potwierdzamy przy każdym zapytaniu, dlatego prosimy o przesłanie miejsca nadania, miejsca przeznaczenia i danych ładunku.
Co obejmuje tranzyt przez kraj trzeci?
W przesyłce tranzytowej towary przekraczają kraj, nie będąc w nim importowane. Umożliwiają to celne procedury tranzytu: towary jadą pod dozorem celnym, zwykle zaplombowane, a cła i podatki importowe nie są pobierane w kraju tranzytu, ponieważ towary nie są tam zgłoszone do użytku. Typowe przykłady na korytarzu Turcja–Europa to zgłoszenia tranzytowe T1 i T2 w ramach wspólnej procedury tranzytu oraz karnet TIR na podstawie Konwencji TIR. Procedura jest zabezpieczona gwarancją i zostaje zamknięta dopiero wtedy, gdy towary i plomby dotrą w nienaruszonym stanie do urzędu celnego przeznaczenia. Jeśli procedura nie zostanie prawidłowo zamknięta, gwarancja może zostać uruchomiona. W transporcie drogowym zezwolenia na przejazd lub rozładunek w danym kraju mogą być ponadto ograniczone limitami dwustronnymi; zob. stronę transport drogowy.
Jak wybiera się trasę?
Trasa zależy od miejsca nadania i przeznaczenia, ładunku oraz terminu i jest porównywana między dostępnymi opcjami, a nie zakładana z góry. Może istnieć bezpośrednia usługa morska albo ładunek może wymagać przeładunku w hubie; trasa drogowa może przekraczać kilka granic, a opcja transportu multimodalnego może zmniejszyć liczbę postojów granicznych. Każda opcja oznacza własny zestaw krajów tranzytu, przejść granicznych, wymogów dotyczących zezwoleń i dokumentów. Przed rezerwacją trzeba też sprawdzić przepisy dotyczące sankcji, kontroli eksportu i importu w zaangażowanych krajach oraz ograniczenia dotyczące ładunku, stron i trasy. Niektóre ładunki wymagają licencji lub zezwolenia, których uzyskanie zajmuje czas, dlatego kontrole te są pierwsze, a nie ostatnie.
Jakie dokumenty i czynności celne mają zastosowanie?
Dokumenty zależą od rodzaju transportu i krajów, ale podstawowy zestaw jest stały. Faktura handlowa i lista pakowa opisują towary; dokument przewozowy, taki jak konosament, list przewozowy CMR lub lotniczy list przewozowy, potwierdza przewóz; świadectwo pochodzenia dodaje się tam, gdzie wymaga go kraj przeznaczenia lub kupujący. Czynności celne wynikają z trasy: zgłoszenie wywozowe w kraju nadania, zgłoszenie tranzytowe dla krajów, przez które przejeżdża ładunek, i zgłoszenie przywozowe w miejscu przeznaczenia, każde składane przez zgłaszającego, którego można wskazać z góry. O tym, jak działa odprawa, zob. odprawa celna. Niezgodności między dokumentami, np. w nazwach, ilościach lub kodach HS, są częstą przyczyną opóźnień na granicy.
- Faktura handlowa i lista pakowa spójne z dokumentem przewozowym.
- Dokument przewozowy: konosament, list przewozowy CMR lub lotniczy list przewozowy.
- Zgłoszenia wywozowe, tranzytowe i przywozowe dla krajów na trasie.
- Świadectwa pochodzenia, licencje i zezwolenia, jeśli wymaga ich ładunek lub kraj przeznaczenia.
Kto ponosi koszty i ryzyko?
Warunki dostawy w umowie sprzedaży dzielą koszty i ryzyko między sprzedawcę i kupującego; zwykłą podstawą są Incoterms 2020. W przewozie między krajami trzecimi warto na piśmie ustalić, kto rezerwuje przewóz, kto płaci fracht i kto płaci opłaty na obu końcach, takie jak obsługa terminalowa i składowanie. W przesyłce tranzytowej trzeba też ustalić, kto ponosi koszt gwarancji tranzytowej i ewentualnego oczekiwania na granicach. Ubezpieczenie ładunku to odrębna umowa, a polisa powinna wskazywać rzeczywistą trasę i rzeczywiste strony, aby roszczenie nie było kwestionowane z powodu nieoczekiwanego kraju tranzytu.
Co może opóźnić przewozy między krajami trzecimi i tranzytowe?
Opóźnienia rzadko wynikają z odległości. Zwykłe przyczyny to zatłoczenie granic, wyczerpanie w danym okresie limitów zezwoleń tranzytowych, niezgodności dokumentów, niezamknięta procedura tranzytu, zmiany przepisów w krótkim terminie i pogoda na trasie. Każdy dodatkowy kraj to możliwy postój, więc im więcej krajów na trasie, tym ważniejszy jest zapas czasu w planie. Z tego powodu nie obiecujemy stałej liczby dni dla trasy; planujemy każdą przesyłkę z uwzględnieniem sytuacji na granicach i w zakresie sprzętu w jej własnym tygodniu i informujemy Państwa, jeśli plan musi się zmienić.
Przewóz między krajami trzecimi i przewóz tranzytowy — porównanie
| Aspekt |
Kraje trzecie (cross-trade) |
Tranzyt przez kraj trzeci |
| Czym jest |
Towary przemieszczają się między dwoma krajami, z których żaden nie jest krajem spedytora |
Towary przejeżdżają przez jeden lub więcej krajów, które nie są ani miejscem nadania, ani przeznaczenia |
| Główne pytanie |
Kto rezerwuje i płaci za przewóz między tymi dwoma krajami |
Które kraje są przekraczane i w ramach jakiej procedury tranzytu |
| Nacisk celny |
Wywóz w kraju nadania i przywóz w kraju przeznaczenia |
Zgłoszenie tranzytowe, gwarancja, plomby i zamknięcie procedury |
| Kluczowe dokumenty |
Faktura, lista pakowa, dokument przewozowy spójne między stronami |
Zgłoszenie T1/T2 lub karnet TIR, zezwolenia dla odcinków drogowych |
| Główne ryzyko |
Niezgodne dane między stronami i dokumentami |
Oczekiwanie na granicy, wyczerpanie limitów, niezamknięta procedura |
Dokumenty wykorzystywane w tej przesyłce
- Faktura handlowa i lista pakowa — źródło informacji o wartości, liczbie opakowań, masie i kodzie HS
- Konosament, list przewozowy CMR lub lotniczy list przewozowy — potwierdza umowę przewozu, zależnie od rodzaju transportu
- Zgłoszenie tranzytowe T1 / T2 — elektroniczne zgłoszenie tranzytowe w ramach wspólnej procedury tranzytu
- Karnet TIR — gwarantowany międzynarodowy dokument tranzytowy dla zaplombowanych pojazdów drogowych i kontenerów
- Zezwolenie tranzytowe — zgoda na przejazd lub rozładunek w danym kraju w ramach dwustronnego limitu drogowego
- Zgłoszenie wywozowe — główny dokument celnej procedury wyprowadzenia towarów w kraju nadania
- Zgłoszenie przywozowe — dokument celnego wprowadzenia towarów w kraju przeznaczenia
- Świadectwo pochodzenia — wskazuje kraj pochodzenia towarów, jeśli wymaga tego kraj przeznaczenia lub kupujący
- Licencje i zezwolenia — jeśli ładunek, strony lub trasa podlegają kontrolom
- Polisa ubezpieczenia ładunku — wskazująca rzeczywistą trasę i strony
Najczęściej zadawane pytania
Czym jest przesyłka cross-trade?
Przesyłka cross-trade, czyli między krajami trzecimi, to taka, w której towary przemieszczają się między dwoma krajami, z których oba różnią się od kraju spedytora organizującego fracht. Sprzedawca i kupujący znajdują się za granicą, a spedytor rezerwuje, dokumentuje i monitoruje przewóz między nimi.
Czy przewożą Państwo ładunki między dwoma krajami poza Turcją?
Tak, przewozy między krajami trzecimi są częścią naszej usługi. Dostępność zależy od trasy, dlatego potwierdzamy każdą z nich po zapytaniu: prosimy o przesłanie miejsca nadania, miejsca przeznaczenia, opisu ładunku, jego wymiarów i masy oraz daty gotowości.
Czym różni się T1 od karnetu TIR?
Oba pozwalają towarom przekraczać terytoria celne w trybie tranzytu. T1 to zgłoszenie tranzytowe w ramach wspólnej procedury tranzytu, otwierane elektronicznie i zabezpieczone gwarancją w ramach tej procedury. Karnet TIR to gwarantowany międzynarodowy dokument tranzytowy dla zaplombowanych pojazdów drogowych lub kontenerów na podstawie Konwencji TIR. To, który z nich ma zastosowanie, zależy od trasy, krajów i rodzaju transportu.
Kto płaci gwarancję tranzytową?
Zależy to od tego, kto organizuje procedurę tranzytu, i należy to uzgodnić na piśmie przed rozpoczęciem przesyłki. Gwarancja jest zwalniana, gdy procedura zostanie prawidłowo zamknięta w urzędzie przeznaczenia, więc strona ponosząca ryzyko tranzytu musi też mieć pewność, że towary i plomby dotrą w nienaruszonym stanie.
Czy w transporcie drogowym potrzebne są zezwolenia tranzytowe?
Tam, gdzie trasa przecina kraje regulujące tranzyt drogowy limitami dwustronnymi, do przejazdu lub rozładunku potrzebne jest zezwolenie. Limity planuje się z góry i mogą one wyczerpać się w ciągu roku, dlatego sytuację z zezwoleniami sprawdza się przy wyborze trasy, a jeśli jest napięta, rozważa się alternatywy, takie jak Ro-Ro i transport intermodalny.