Czym są Incoterms 2020?
Incoterms 2020 to 11 reguł dostawy opublikowanych przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC), które określają, w którym punkcie koszty, ryzyko i obowiązki celne przechodzą między kupującym a sprzedawcą. W umowie regułę zapisuje się razem ze wskazanym miejscem i rokiem wersji. Reguły nie regulują przeniesienia własności, formy płatności ani skutków naruszenia umowy.
W których regułach przeniesienie kosztów i przeniesienie ryzyka się rozdzielają?
Koszty i ryzyko przechodzą w różnych punktach wyłącznie w regułach grupy C (CFR, CIF, CPT, CIP). W tych czterech regułach sprzedawca płaci za przewóz do miejsca przeznaczenia, ale ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi na kupującego po stronie załadunku. Przy ładunku sprzedanym na warunkach CIF szkoda powstała po załadowaniu towaru na statek obciąża kupującego, natomiast faktura za fracht pozostaje po stronie sprzedawcy. W grupach E, F i D oba przejścia następują w tym samym fizycznym punkcie. Ponieważ to rozróżnienie decyduje o tym, kto zawiadamia ubezpieczyciela i kto dochodzi roszczeń od przewoźnika w razie szkody, umowa powinna obok reguły wskazywać zarówno wskazane miejsce, jak i „Incoterms 2020”.
- Grupa E (EXW): minimalny obowiązek sprzedawcy.
- Grupa F (FCA, FAS, FOB): kupujący organizuje przewóz główny.
- Grupa C (CFR, CIF, CPT, CIP): sprzedawca płaci za przewóz główny, a ryzyko przechodzi wcześnie.
- Grupa D (DAP, DPU, DDP): maksymalny obowiązek sprzedawcy.
Która reguła pasuje do którego rodzaju transportu?
Cztery reguły stosuje się wyłącznie w transporcie morskim i żegludze śródlądowej: FAS, FOB, CFR i CIF. Pozostałe siedem (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) sprawdza się w każdym rodzaju transportu i w przesyłkach łączonych, w których spotyka się kilka rodzajów transportu. Cechą wspólną reguł morskich jest to, że miejscem dostawy jest statek: wzdłuż burty statku w FAS, na pokładzie statku w pozostałych trzech. Wpisanie FOB w przesyłce lotniczej lub drogowej pozostawia miejsce dostawy niezdefiniowane, bo nie ma statku; ta nieprecyzyjność powoduje problemy przy badaniu akredytywy i w roszczeniach z tytułu szkód. W przesyłce łączonej prawidłowymi odpowiednikami są odpowiednio FCA, CPT i CIP.
- Tylko transport morski i żegluga śródlądowa: FAS, FOB, CFR, CIF.
- Każdy rodzaj transportu, także łączony: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP.
Dlaczego w ładunkach kontenerowych należy stosować FCA zamiast FOB?
Kontener wychodzi spod kontroli sprzedawcy, gdy zostaje dostarczony na terminal lub do magazynu konsolidacyjnego, a nie w chwili załadunku na statek. Przy FOB, ponieważ ryzyko przechodzi na pokładzie statku, towar prawnie pozostaje na ryzyku sprzedawcy przez dni, w których kontener czeka na terminalu, jest układany w stosy i przemieszczany dźwigiem, choć sprzedawca nie ma w tej fazie praktycznej kontroli nad towarem. Z tego powodu ICC zaleca FCA w przesyłkach kontenerowych i multimodalnych. Przy FCA dostawa następuje do przewoźnika kupującego we wskazanym miejscu i dokładnie tam przechodzi ryzyko. Jeśli akredytywa wymaga konosamentu z adnotacją „na pokładzie” („on board”), mechanizm dodany do FCA w Incoterms 2020 pozwala stronom uzgodnić, że kupujący poleci swojemu przewoźnikowi wystawić sprzedawcy taki konosament.
Co zmieniło się w porównaniu z Incoterms 2010?
Liczba reguł pozostała równa 11; trzy główne zmiany to przekształcenie DAT w DPU, wyższy poziom ubezpieczenia w CIP oraz nowy przepis o adnotacji „na pokładzie” w FCA. DAT (Delivered at Terminal) zastąpiono regułą DPU (Delivered at Place Unloaded), która wyjaśnia, że rozładunek nie ogranicza się do terminalu i może nastąpić w dowolnym uzgodnionym miejscu. DPU jest jedyną regułą, w której sprzedawca ma obowiązek rozładunku. W CIP minimalne ubezpieczenie, które musi zapewnić sprzedawca, podwyższono z poziomu Institute Cargo Clauses (C) do poziomu (A), natomiast CIF zachowało poziom (C). Reguły wprost stwierdzają także, że strony mogą przewozić towar własnymi środkami transportu zamiast powierzać przewóz zewnętrznemu przewoźnikowi.
Kto ponosi obowiązki celne w której regule?
Odprawa eksportowa należy do sprzedawcy w każdej regule z wyjątkiem EXW, a odprawa importowa należy do kupującego w każdej regule z wyjątkiem DDP. Przy EXW kupujący musi zadbać o zgłoszenie eksportowe; w eksporcie z Turcji zgłoszenie rejestruje się na nazwę firmy eksportującej, więc EXW w praktyce rodzi niezgodność i utrudnia udokumentowanie zwolnienia eksportowego. DDP znajduje się na drugim krańcu: sprzedawca przyjmuje na siebie cła i podatki importowe w kraju przybycia, ale ponieważ nie jest tam zarejestrowany jako importer, często nie może poddać zapłaconego VAT mechanizmowi odliczenia lub zwrotu. Zamiast tych dwóch skrajności bezpieczniejszymi odpowiednikami w większości transakcji są FCA w eksporcie oraz DAP tam, gdzie wymagana jest dostawa w miejscu przeznaczenia.
Przeniesienie kosztów, przeniesienie ryzyka i rodzaj transportu w regułach Incoterms 2020
| Reguła |
Ostatni koszt ponoszony przez sprzedawcę |
Punkt, w którym ryzyko przechodzi na kupującego |
Rodzaj transportu |
| EXW |
Udostępnienie towaru w siedzibie (bez załadunku) |
Gdy towar zostaje oddany do dyspozycji kupującego w siedzibie sprzedawcy |
Każdy rodzaj |
| FCA |
Dostawa do przewoźnika we wskazanym miejscu + odprawa eksportowa |
Przy dostawie do przewoźnika we wskazanym miejscu |
Każdy rodzaj |
| FAS |
Umieszczenie towaru wzdłuż burty statku w porcie załadunku |
Gdy towar zostaje umieszczony wzdłuż burty statku |
Morski / żegluga śródlądowa |
| FOB |
Załadunek towaru na pokład statku |
Gdy towar zostaje załadowany na pokład statku |
Morski / żegluga śródlądowa |
| CFR |
Fracht do portu przeznaczenia |
Gdy towar zostaje załadowany na pokład w porcie załadunku |
Morski / żegluga śródlądowa |
| CIF |
Fracht do portu przeznaczenia + minimalne ubezpieczenie (ICC C) |
Gdy towar zostaje załadowany na pokład w porcie załadunku |
Morski / żegluga śródlądowa |
| CPT |
Przewóz do wskazanego miejsca przeznaczenia |
Przy dostawie do pierwszego przewoźnika |
Każdy rodzaj |
| CIP |
Przewóz do miejsca przeznaczenia + szerokie ubezpieczenie (ICC A) |
Przy dostawie do pierwszego przewoźnika |
Każdy rodzaj |
| DAP |
Dostawa w miejscu przeznaczenia, gotowa do rozładunku |
W miejscu przeznaczenia, na przybyłym środku transportu gotowym do rozładunku |
Każdy rodzaj |
| DPU |
Dostawa w miejscu przeznaczenia, w tym rozładunek |
Po zakończeniu rozładunku |
Każdy rodzaj |
| DDP |
Dostawa w miejscu przeznaczenia + cła i podatki importowe |
W miejscu przeznaczenia, na przybyłym środku transportu gotowym do rozładunku |
Każdy rodzaj |
Najczęściej zadawane pytania
Czy Incoterms 2010 straciły ważność po opublikowaniu Incoterms 2020?
Nie. Reguły wchodzą do umowy przez odesłanie, więc obowiązuje ta wersja, którą strony zapiszą; umowa odwołująca się do wersji z 2010 r. jest nadal ważna. Z tego powodu rok wersji należy zapisać obok reguły w umowie sprzedaży, fakturze proforma i akredytywie. Jeśli wersji nie podano, otwarta pozostaje kwestia, który tekst obowiązuje.
Czy Incoterms decydują o tym, kiedy przechodzi własność?
Nie. Reguły regulują podział kosztów, ryzyka i obowiązków celnych. Przeniesienie własności, warunki płatności, odsetki za zwłokę i skutki naruszenia umowy leżą poza Incoterms; pozostawia się je umowie sprzedaży i prawu właściwemu. Moment przejścia własności należy zapisać w umowie osobno.
W których regułach ubezpieczenie jest obowiązkowe?
Tylko w CIF i CIP sprzedawca ma obowiązek zawrzeć ubezpieczenie na rzecz kupującego. Minimalny zakres ochrony to Institute Cargo Clauses (C) w CIF oraz (A) w CIP. W pozostałych dziewięciu regułach zawarcie ubezpieczenia nie jest obowiązkiem umownym; strona ponosząca ryzyko zawiera polisę z własnej decyzji. Bez wiedzy, gdzie przechodzi ryzyko, nie da się prawidłowo wskazać początku i końca polisy.
Co się dzieje, jeśli sprzedawca płaci fracht w sprzedaży FOB?
Reguła zostaje złamana, a faktura i dokument przewozowy są ze sobą sprzeczne. Przy FOB fracht należy do kupującego; jeśli sprzedawca płaci fracht i obciąża nim kupującego, prawidłową regułą jest CFR. Ta niespójność prowadzi do niezgodności przy badaniu akredytywy oraz do różnicy wymagającej dodatkowego oświadczenia przy ustalaniu wartości celnej.