Czym jest akredytywa?
Akredytywa (L/C) to metoda płatności, w której bank kupującego zobowiązuje się zapłacić, jeśli sprzedawca w dozwolonym terminie przedstawi dokumenty zgodne z warunkami akredytywy. Bank bada dokumenty, a nie towary, a jego zobowiązanie jest niezależne od umowy sprzedaży. W praktyce międzynarodowej stosuje się ją przez odesłanie do zasad UCP 600 opublikowanych przez ICC.
Co akredytywa daje eksporterowi i importerowi?
Akredytywa równoważy ryzyko między dwiema stronami, które się nie znają, przez wprowadzenie banku pośrodku. Dla eksportera zyskiem jest to, że zapłata zależy od zobowiązania banku, a nie od intencji kupującego. Dla importera zyskiem jest to, że pieniądze nie wychodzą, zanim wysyłka zostanie potwierdzona dokumentami. Ceną dla obu stron jest dyscyplina dokumentowa i dodatkowa praca: akredytywę trzeba przygotować odrębnie od umowy sprzedaży, a harmonogram wysyłki i warunki dotyczące dokumentów muszą ze sobą współgrać.
Jak przebiega proces akredytywy?
Proces zaczyna się od powiązania warunków sprzedaży z fakturą proforma. Ponieważ warunki w akredytywie są w większości przenoszone bezpośrednio z proformy, błąd w proformie przechodzi do akredytywy i można go później poprawić tylko zmianą akredytywy.
- Na podstawie proformy kupujący zleca bankowi otwierającemu otwarcie akredytywy
- Akredytywa jest awizowana sprzedawcy przez bank awizujący (korespondenta); jeśli zażądano potwierdzenia, wkracza bank potwierdzający
- Sprzedawca wysyła towar zgodnie z terminem i warunkami zapisanymi w akredytywie
- Komplet dokumentów jest przedstawiany bankowi i porównywany z warunkami akredytywy
- Jeśli przedstawienie jest zgodne, dokonuje się zapłaty albo składa się przyrzeczenie zapłaty w terminie płatności
Jaką rolę pełni dokument przewozowy w akredytywie?
O działaniu akredytywy decyduje istnienie dokumentu reprezentującego przesyłkę. Oryginał konosamentu jest dokumentem dającym prawo do towaru, a towar wydaje się jego uprawnionemu posiadaczowi; dlatego banki żądają w akredytywie oryginału konosamentu, bo dokument decyduje o tym, kto może odebrać towar. Sea waybill i lotniczy list przewozowy nie są dokumentami dającymi prawo do towaru, nie można ich przenosić przez indos i nie można ich zatrzymać, by zablokować towar. List przewozowy CMR stosowany w transporcie drogowym również nie jest dokumentem dającym prawo do towaru (zob. CMR). Ponieważ rodzaj dokumentu przewozowego jest w akredytywie wskazany wprost, organizację transportu trzeba zaplanować w czasie przygotowywania akredytywy, a nie po jej otwarciu.
Czym jest niezgodność i co się dzieje, gdy wystąpi?
Niezgodność to sytuacja, w której przedstawione dokumenty nie odpowiadają warunkom akredytywy. Banki badają dokumenty według zasady ścisłej zgodności; to, że towar faktycznie został wysłany, nie usuwa niezgodności. UCP 600 daje bankowi ograniczony czas na zbadanie przedstawienia i czyni z zawiadomienia o odmowie kwestię proceduralną; długość terminu trzeba sprawdzić w treści akredytywy i w zasadach.
- Częste przyczyny: niekompletny komplet oryginałów dokumentów, spóźnione przedstawienie, opis towaru niezgodny z treścią akredytywy
- Różnica w kwocie lub ilości, dla której nie zapisano tolerancji
- Warunek dostawy wykazany inaczej na fakturze i w dokumencie przewozowym
- Kolejność środków zaradczych: poprawienie i ponowne przedstawienie w dozwolonym terminie, zgoda banku otwierającego, tolerancja zapisana od początku
Czym jest UCP 600 i jak rozróżnia się rodzaje akredytyw?
UCP 600 to zbiór 39 artykułów opublikowany przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC), który wszedł w życie 1 lipca 2007 r. Zasady stosuje się nie same przez się, lecz przez odesłanie, tak jak Incoterms. Ich podstawową zasadą jest to, że banki mają do czynienia wyłącznie z dokumentami, a nie z towarami czy usługami.
- Nieodwołalna: nie można jej zmienić bez zgody stron
- Potwierdzona: drugi bank dodaje własne zobowiązanie do zobowiązania banku otwierającego
- Płatna za okazaniem i z odroczoną płatnością: różnią się momentem dokonania zapłaty
- Przenoszalna: beneficjent może przenieść akredytywę na innego beneficjenta
Jak rozkłada się ryzyko przy różnych metodach płatności w handlu zagranicznym
| Metoda płatności |
Ryzyko sprzedawcy |
Ryzyko kupującego |
Rola banku |
| Przedpłata |
Niskie |
Wysokie: cena zostaje zapłacona, wysyłki nie ma |
Pośrednik w przelewie |
| Akredytywa (L/C) |
Niskie: przy zgodnym przedstawieniu obowiązuje zobowiązanie banku |
Niskie: zapłata zależy od przedstawienia dokumentów |
Zobowiązuje się do zapłaty pod warunkiem spełnienia warunków dotyczących dokumentów |
| Dokumenty za zapłatą |
Średnie: jeśli kupujący nie odbierze dokumentów, towar zostaje w miejscu przeznaczenia |
Średnie: dokumenty są odbierane, towar nie został skontrolowany |
Wydaje dokumenty w zamian za inkaso |
| Rachunek otwarty |
Wysokie: towar jest wysłany, ceny się nie otrzymuje |
Niskie |
Pośrednik w przelewie |
Najczęściej zadawane pytania
Czy akredytywa gwarantuje zapłatę ze stuprocentową pewnością?
Zobowiązanie banku nie jest bezwarunkowe; zależy od zgodnego przedstawienia. Jeśli dokumenty nie odpowiadają warunkom, obowiązek zapłaty nie powstaje samoistnie, a fakt, że towar faktycznie został wysłany, tego nie zmienia, ponieważ bank patrzy na dokumenty, a nie na towar. Prawdziwa praca polega na sprawdzeniu w czasie przygotowywania akredytywy, że warunki da się rzeczywiście spełnić.
Czy w razie niezgodności pieniędzy nigdy się nie odbiera?
Większość niezgodności da się rozwiązać. Jeśli dokument można poprawić, poprawia się go i przedstawia ponownie w terminie przedstawienia; jeśli nie, prosi się bank otwierający o zrzeczenie się niezgodności (waiver). Przy różnicach, które można przewidzieć, najpraktyczniej jest zapisać tolerancję w akredytywie przy jej otwarciu.
Czy w akredytywie akceptuje się sea waybill zamiast konosamentu?
Decyduje to, czego wymaga treść akredytywy. Ale sea waybill nie jest dokumentem dającym prawo do towaru i nie można go indosować; towar jest wydawany odbiorcy wskazanemu w dokumencie. Ponieważ traci się możliwość kontrolowania towaru przez posiadanie dokumentu, w transakcjach opartych na akredytywie powszechnym standardem jest oryginał konosamentu.
Którą regułę Incoterms stosować przy akredytywie?
Dla przesyłek kontenerowych i multimodalnych ICC zaleca FCA zamiast FOB. Jeśli akredytywa wymaga konosamentu z adnotacją „na pokładzie” („on board”), przepis dodany do reguły FCA w Incoterms 2020 pozwala stronom uzgodnić, że dokument ten zostanie wystawiony sprzedawcy.