Czym jest masa objętościowa?
Masa objętościowa to objętość zajmowana przez przesyłkę, przeliczona na kilogramy za pomocą dzielnika właściwego dla danego rodzaju transportu. Przewoźnik porównuje masę rzeczywistą (brutto) z masą objętościową, a wyższa z nich jest masą płatną. W ten sposób ładunek lekki, ale objętościowy jest fakturowany za przestrzeń, jaką zajmuje w pojeździe. Masa wymiarowa oznacza to samo.
Jak oblicza się masę objętościową we frachcie lotniczym?
We frachcie lotniczym masę objętościową otrzymuje się, mnożąc szerokość, długość i wysokość w centymetrach i dzieląc przez 6000. Ustalonym dzielnikiem IATA jest 6000 cm³/kg, co oznacza, że 1 m³ liczy się jako około 167 kg. Przykład: pojedyncza paleta o wymiarach 120 × 80 × 100 cm to 960 000 cm³, a po podzieleniu przez 6000 daje masę objętościową 160 kg. Jeśli rzeczywista masa palety wynosi 90 kg, faktura jest wystawiana na 160 kg. Dla usług kurierskich typu ekspres standardowym dzielnikiem jest 5000, a ta sama paleta daje wtedy 192 kg. Wymiary mierzy się w najbardziej wysuniętych punktach ładunku: nóżki palety, folia stretch i wystające opakowanie wchodzą do objętości. Szerzej o usłudze: transport lotniczy.
- Wzór: (szerokość × długość × wysokość, cm) ÷ 6000 = masa objętościowa (kg).
- Dla usług ekspresowych dzielnik wynosi 5000, a wynik jest wyższy o około 20%.
- Porównanie: masa objętościowa 160 kg > masa rzeczywista 90 kg, więc naliczenie następuje od 160 kg.
Jaka zasada obowiązuje w drogowym ładunku częściowym?
W drogowym ładunku częściowym powszechną konwencją jest 1 m³ = 333 kg, czyli dzielnik 3000 (cm³ ÷ 3000). Przykład: dla przesyłki o masie 400 kg zajmującej 2 m³ masa objętościowa wynosi 2 × 333 = 666 kg, a naliczenie następuje od 666 kg. Dla ciężkiego ładunku o małej objętości stosuje się drugą miarę: metr ładunkowy (LDM). Chociaż rzeczywista szerokość wewnętrzna może sięgać 2,45 m w zależności od typu naczepy, podstawę wzoru na LDM przyjmuje się w branży jako 2,40 m; wartość LDM ładunku otrzymuje się, dzieląc zajmowaną przez niego powierzchnię podłogi przez 2,40, a 1 LDM zwykle uznaje się za odpowiadający 1750 kg. Europaleta 120 × 80 cm zajmuje 0,96 m² powierzchni podłogi; to 0,4 LDM, czyli 700 kg. Dla ładunków, na których nie można piętrzyć, przewoźnik liczy LDM w całości, bez względu na wysokość.
- 1 m³ ≈ 333 kg (dzielnik 3000).
- 1 LDM ≈ 1750 kg; LDM = powierzchnia podłogi (m²) ÷ 2,40.
- Dla ładunku niepiętrzonego LDM liczy się w całości.
Jak ustala się masę płatną w morskim LCL?
W LCL miarą jest zasada W/M (weight or measurement, czyli masa lub objętość): 1 m³ i 1000 kg traktuje się jako równe, a nalicza się wyższą wartość. Powstała jednostka nazywa się tona frachtowa (revenue ton; R/T). Przykład: dla przesyłki o masie 1200 kg zajmującej 6,5 m³ objętość to 6,5 R/T, a masa to 1,2 R/T, więc naliczenie następuje od 6,5 R/T. W przypadku odwrotnym, dla części maszyny o masie 3500 kg i objętości 2 m³, przeważa masa i wynosi 3,5 R/T. W LCL większość przewoźników stosuje minimum 1 R/T, więc nawet bardzo małe przesyłki są wyceniane od pełnej tony frachtowej. W FCL takiego obliczenia się nie robi; cenę podaje się za kontener, a granicę wyznacza maksymalna ładowność kontenera oraz limity masy w transporcie drogowym w kraju przeznaczenia.
Kiedy nalicza się masę rzeczywistą?
Masę rzeczywistą nalicza się, gdy gęstość ładunku przekracza gęstość progową danego rodzaju transportu. Próg jest bezpośrednim odpowiednikiem dzielnika: 167 kg/m³ we frachcie lotniczym, 200 kg/m³ dla usług ekspresowych, 333 kg/m³ w drogowym ładunku częściowym i 1000 kg/m³ w morskim LCL. Masa rzeczywista przeważa w przypadku ładunków gęstych, takich jak odlewy metalowe, marmur i pełne beczki z chemikaliami; masa objętościowa przeważa w przypadku ładunków o małej gęstości, takich jak tekstylia, materiały opakowaniowe, meble i puste pojemniki (puste beczki, skrzynie i podobne naczynia, a nie kontenery transportowe). Ten sam ładunek może być rozliczany według masy drogą morską, a według objętości drogą lotniczą. Dlatego przy porównywaniu rodzajów transportu zapytanie o wycenę oparte na jednej masie wprowadza w błąd; obliczenie trzeba wykonać osobno dla każdego rodzaju transportu.
Na co zwrócić uwagę przy pomiarze i zaokrąglaniu?
Jeśli zadeklarowany wymiar i wymiar zmierzony na terminalu się różnią, faktura jest korygowana do wymiaru z terminalu. We frachcie lotniczym, w powszechnej praktyce, masę przesyłki zaokrągla się w górę do następnych 0,5 kg, a wymiary każdej sztuki do najbliższego centymetra. W ładunku paletyzowanym wysokość samej palety i grubość folii stretch wchodzą do objętości; pudło o wysokości 100 cm po spaletyzowaniu może mieć wysokość 115 cm. Terminalowe urządzenia pomiarowe skanują zewnętrzny obrys ładunku, więc wystający róg, wystająca część lub przechylony stos powiększa cały obrys. Zadeklarowanie wymiaru w stanie spaletyzowanym przed rezerwacją w dużej mierze usuwa ryzyko późniejszej faktury różnicowej. Kalkulator masy objętościowej pokazuje obliczenie dla każdego rodzaju transportu.
Dzielniki masy objętościowej i gęstości progowe według rodzaju transportu
| Rodzaj transportu |
Zasada / dzielnik |
Ile kg liczy się za 1 m³ |
Gęstość progowa (powyżej niej nalicza się masę rzeczywistą) |
| Fracht lotniczy (IATA) |
(cm³) ÷ 6000 |
≈ 167 kg |
167 kg/m³ |
| Lotniczy ekspres / kurier |
(cm³) ÷ 5000 |
200 kg |
200 kg/m³ |
| Drogowy ładunek częściowy |
(cm³) ÷ 3000 |
≈ 333 kg |
333 kg/m³ |
| Drogowy (metr ładunkowy) |
1 LDM ≈ 1750 kg |
Według powierzchni podłogi |
Oparta na powierzchni, niezależna od objętości |
| Morski LCL (W/M) |
1 m³ = 1000 kg, tona frachtowa (R/T) |
1000 kg |
1000 kg/m³ |
| Morski FCL |
Masa objętościowa nie ma zastosowania |
— |
Cena za kontener |
Najczęściej zadawane pytania
Czy masa objętościowa i masa płatna to to samo?
Nie. Masa objętościowa jest tylko jedną z danych wejściowych obliczenia; masa płatna to wyższa z masy rzeczywistej i masy objętościowej. Obie wartości oblicza się dla każdej przesyłki, a na fakturze odzwierciedlana jest tylko wyższa. Zapytanie przy prośbie o wycenę, która z nich jest podstawą, to pierwszy warunek prawidłowego porównania ofert.
O ile wzrasta naliczenie, jeśli dzielnik wynosi 5000 zamiast 6000?
Masa objętościowa rośnie o około 20%, ponieważ ta sama objętość jest dzielona przez mniejszą liczbę. Paleta o objętości 960 000 cm³ daje 160 kg przy dzielniku 6000 i 192 kg przy 5000. W przypadku ładunku gęstego, którego masa rzeczywista jest wyższa od tych wartości, zmiana dzielnika nie ma jednak żadnego wpływu na fakturę, bo naliczana jest już masa rzeczywista.
Czy wlicza się masę palety i opakowania?
Tak. Zarówno do masy rzeczywistej, jak i do obliczenia objętości używa się wartości brutto; wlicza się zarówno masę, jak i objętość palety, skrzyni, narożników ochronnych i folii stretch. Masa netto produktu jest wykazywana osobno wyłącznie na potrzeby zgłoszenia celnego i dokumentów pochodzenia. Dlatego lista pakowa powinna zawierać zarówno masę brutto, jak i netto.
Czy w przesyłce wielosztukowej każde pudło oblicza się osobno?
Objętość każdej sztuki oblicza się osobno i sumuje, a następnie porównuje łączną masę objętościową z łączną masą brutto. Wybieranie wyższej wartości sztuka po sztuce i sumowanie ich daje wynik błędny i zawyżony; porównanie zawsze wykonuje się na poziomie przesyłki.